Тиздән

Империяләр, диннәр һәм тарихның үз хәтере барлыкка килгәнче миллионлаган еллар элек, Җир бары тик Зәңгәр дөнья гына иде: Spulvesлар галәм язмышын үзгәртә алырлык проект эшләгән ерак лаборатория.

Генетик тәҗрибәләр, хәрби күзәтү һәм сынау тычканы кебек караган тормышлар арасында көтелмәгән бер зат үз иҗатчыларына каршы күтәрелә. Аны Montarion дип атыйлар. Ул беренчесе булыр.

Кыен хәлдә тотылган кешеләрне азат итеп, аларны иреккә илткәннән соң, Montarion качактан гына түгел: ул меңьеллыклар аша үтәчәк нәселнең, бер символның һәм бер табышманың башлангычына әверелә.

Шул ук вакытта Spulve сугышчысы һәм Зәңгәр дөнья проектында катнашучы Khar’Ka киләчәктәге бөтен тарихны билгеләп бирәчәк боерык ала: Җирдә калырга, яңа төрне күзәтергә һәм аның яшәргә лаекмы-юкмы икәнен хәл итәргә.

Үз халкына тугрылык белән Montarion тудырган борчу арасында калган Khar’Ka, кеше затның тугуына, мөмкин булмаган мирас эзләренә һәм беркөнне José Monteiro исеменә алып барачак сернең беренче адымына шаһит була.

«Беренче Montarion: кешелекнең караңгы килеп чыгышы» эпик күләмдә кешелекнең чын килеп чыгышын, Montarion мифының туган көнен һәм күп еллар узгач дөнья язмышын саклаучы сакчының беренче адымын ачып сала.

Жозе Монтеиро әйе диде. Өч тапкыр. Һәм, Зур цикллар башланганнан бирле беренче тапкыр, галәмнәр чынлап та бергә юнәлде. Берлегенә бер ел калды. Хәзер миллионнарча чынбарлык бер максатка таба атлый. Дөньялар югалачак. Хикәяләр юкка чыгачак. Бөтен цивилизацияләр юк ителәчәк. Ләкин Кешелек исән калачак. Яки бар да шулай дип уйлаган иде. Жозе Монтеиро өч «әйе»не әйткән галәмнән ерак бер галәмдә бөтен башка галәмнәрдән аерылып торган Җир бар. Ул Җир калачак. Кыргыйлашу башланганда, планета бер цивилизация дә белмәгән хакыйкатьне аңлый: киңлекләрдә таралган Чит Земляләрнең төгәл берсе Үзәк Универсумның Землясе өчен төп тотка булачак. Һәм шул ачыш белән башка бер ачыш та килә. Кешелек Берләшү аша үтәр өчен, шул Землядән ким дигәндә бер кеше кыргыйлашу беткәнче яшәүдә калырга тиеш. Әгәр соңгы кеше үлсә... башка күктәге сансыз кешелекләр дә аның белән бергә юкка чыгачак. Земля үз өслегендә туган төрне күзәтә. Сугышлар. Юкка чыгу. Портланган океаннар. Җимерелгән урманнар. Үзгәргән атмосфера. Тереклекне мөмкин иткән үз дөньясына меңнәрчә еллар дәвам иткән көчсезлек. Һәм ул карар кабул итә. Кешелек яңа Галактикага кермәячәк. Шуннан соң кешелек тарихындагы иң зур сугыш башлана. Дошман гаскәрләре юк. Кая качарга планета да юк. Каршылыкны үтерә алырлык корал да юк. Чөнки дошман сезнең астыңгы җир. Океаннар. Атмосфера. Һава торышы. Җир шарының үзәйтеме. Менә меңнәрчә миллион кеше юкка чыккан саен, Жозе Монтеиру катастрофалар очраклы түгеллеген аңлый башлый. Планета аларны аулап йөри. Һәм максаты бер генә: Берлеккә керер алдыннан кешелек санын нольгә җиткерү. Жозе һәм Альберто җир белән көрәшүне түгел, ә аның алдында яшәргә мәҗбүр булган сугышка тартыла. Бер ел. Аннары айлар. Атналар. Көннәр. Сәгатьләр. Кешелек ахырга якынлаша, шул ук вакытта санап бетергесез күп галәмнәр үзара кушылуга илтә. Һәм, барлыгы берничә кеше генә калган вакытта, кешеләрнең беркайчан да җавап бирәчәген уйламаган соравы туа: соңгы кеше кем булачак? Жозе? Альберто? Башка берәүме? Бәлки, беркем дә белмәс. Чөнки бөтен Кешелекне коткару өчен... бер генә кеше дә сулый бирсә була, галәмнәр бергә кушылганда.

Ходай Мәндәләрне мәңгелек вакыт буена күзәтте. Бары тик бер генә Мәндәләр түгел. Барысын да. Чиксез Җирләр. Миллиардлаган цивилизацияләр. Montarion Хуҗасының тарихларыннан туган санаулы булмаган галәмнәр. Дөньялар үзгәрде. Гасырлар узды. Тарихлар үзгәрде. Ләкин кешеләр кабатлана торды. Сугыш. Нәфрәт. Алчылык. Эзләү. Җимерү. Дөньядан-дөньяга, Мәндәләр үсте, аларны бар иткән планетаны яулады һәм үз конфликтларын йолдызларга кадәр күчерделәр. Ходай нәтиҗәгә килде. Мәндәләр начар барлыкка килгән тәҗрибә түгел иде. Ул үз иҗаты аша таралган чир иде. Һәм ул карар чыгарды. Кеше заты юк ителергә тиеш иде. Бары тик бер Җир түгел. Бер галәм дә түгел. Барысына да. Беренче гуманитар фәннәр просто югалырга башлаганда, Хосе Монтеироның төрле версияләре беркайчан да тоймаска тиеш булганны тоя: үзләренең башка яклары югала. Солдатлар. Патшалар. Галимнәр. Җинаятьчеләр. Язучылар. Кешелекне коткарган кешеләр. Уңышка ирешмәгән кешеләр. Һәм Хоселар үзләре көрәшергә ант иткән нәрсәгә әверелгәннәр. Беренче тапкыр, бер-берсен очратырга тиеш булмаган реальлектән килгән Хосе Монтеироның версияләре янәшә көрәшергә мәҗбүр булачак. Әмма барсы да Аллаһыны туктатырга теләми. Кайберләре аның хаклы булуына ышана. Һәм бер сугыш Хоселарны бүлгәли башлагач, икенче мөмкинсезлек ачыла. Барлык шушы реальлектә дә бер Альберто бар. Алла Мультивселенне барлыкка китергән. Сакчы дөньяга әверелергә сәләтле тарихлар барлыкка китергән. Хәзер бу хикәяләрдәге затлар барлык яшәешнең киләчәген билгели ала торган сорауга җавап бирергә тиеш: Алла тормыш мөмкинлеген барлыкка китергән икән, төрнең яшәү хокукын югалткан вакытта хәл итәргә хокукы бармы? Кешелек өчен сугыш Җирдә алып барылмаячак. Ул үзенең Барлыкка Китерүчесенә каршы алып барылачак.

«Соңгы Күлләр Шаулавы: Күлләр һәм Кан» вакыйгаларыннан соң, Жозе Монтеиро һәм Альберто Коста — Азарадо балалары арасында бәрелеш башлана. Ясалма Интеллект көч ала һәм, бүленеп, балалар сугышка әзерләнә.

Кеше пәйда булудан күп алда, галәмнең тирәнлекләрендә ике көчле раса очрашты: серле Спулвелар һәм идарә итүчән Рептилианнар. Башта тик эзләнү һәм кызыксыну очрашуы булып башланган вакыйга тиз арада мөмкин булмаган каршылыкка әверелде. Бу трилогиядә бу төрләр арасындагы борынгы нәфрәтнең чыганаклары, тынычлык вәгъдә иткән килешү... һәм аның ахырын билгеләгән кан күрсәтелә. Миләди сугышны башлаган тарих шушы урында башлана.

Кеше һәм машиналар арасындагы сугышлардан элек, кеше һәм чит планета җанварлары арасындагы сугышлардан элек Марс булган. Бу планета зирәк, таянычлы, борынгы серне саклаучы гигантлар нәселенә ия булган. Ләкин тынычлык рептилианнарның килүе белән өзелгән, алар көч һәм хакимлек эзләүче кырыс стратеглар булган. Бу китап планеталар арасындагы зур бәрелешне сөйли: рептилианнарның Марска каты һөҗүме, колоссаларның отчаян каршылыгы һәм конфликт башлануы. Хыянәт, юк итеп җибәрү һәм чыганак турында бер тарих, анда гигантлар һәм рептилианнар очрашканнар һәм галәм яңадан элеккечә булмаган.

José Monteiro Kainatnı qotqardı. Läkin berkem dä istä totmadı. Barlıq çınbarlıqlar berläşkännän soñ, José Portuya uyandı, anda Brunix, anıñ balaları, Druidlar, Reptilianlar häm ul kürgän barlıq tsivilizatsiyalar berkemgä taläp itelmägän ide. Üz xatiräläre öçen yäñägä qala almasqa mäcbür bulıp, ul yäşägän barlığın kitaplar kolleksiyäsenä äyländerde, häm dönyada bu kitaplar fänni fantastika bularaq kabul itelde. Ber niçä yıl soñınnan, ber serle xökümät oyışması anıñ işegenä kildе. Dönyadan yasheran yasağan bu agentlıq, Ber genä işek belän tarixnı saqlıy, häm ul işek ütkännärne ütkärep barlık vaqıtlarnı häm urınlarnı saylap barırğa mömkinlek birä. Barı tik anı ütep, taqdır turında uylap qararğa. Ишек беркем дә килүен күрмәсен өчен урын табу белән мәшгуль. Йөзьләгән еллар дәвамында аның агентлары сугышларны, заговорларны һәм сәяхәтчеләрне Кеше язмышын үзгәртергә тырышудан туктаткан. Тарих үзе дә үзгәрә башлаганчы. Жозега җибәрелгән хәбәрләр йөзьләгән еллар буе ябылган урыннарда пәйда була. Монтарион символы иске документларда күренә. Архивларда бары тик ул язган китапларда гына булган вакыйгалар, җанварлар һәм цивилизацияләр тасвирлана. Кемдер яки нәрсәдер үткәнне үзгәртеп, бу Галәмгә керү юлын төзергә тырыша. Реальлек эзләрен таный алган бердәнбер кеше итеп сайлап алынып, Жозе гасырлар аша сәяхәт итә башлый. Әмма һәр миссия бик зуррак планның бер өлешен ача: берләшкән галәмнәр тарафыннан юк ителгән аң тарихны үзгәртә, вакыйга-ваҡыйга буенча, үз чыганагын булдырырга һәм бу юлы һичкайчан юкка чыкмаска тәэмин итәргә. Һәм бу зат Жозены агентлыкны сатуга мәҗбүр итә ала торган бердәнбер бәяне белә. Бу — Бруниксны, балаларны һәм Барлык галәм аның кулыннан урлаган кешеләрне кире кайтару мөмкинлеге. Күренмәгән сугыш үткәндә тарала башлаганда, Жозега онытылу өстендә төзелгән дөньяны сакларга кирәкме, яки кыен хәлдә калган чынбарлыкка юл ачу турында карар кабул итәргә туры киләчәк. Чөнки үткән үлмәгән. Аңа булу тыелган булган.

Xosé Monteyro Böyek Dövrlär başlağannan birle berençe bulıp ber Montarionnıñ ireşä almayaçak närsäsen başardı. Ul üzenä Univerrs belän kileşüdä buldı. Imperator bulırga röxsät itmäde, real’leklärneñ berläşüenä kirtä quydı häm Warislar Suğışı tarmoğına äylänäçäk Yasağan Aqlı İntellekt üsemleklären yabdı. Berençe tapqır kiläçäk yazılmagan ide. Läkin azatlıqnıñ bäyäse bar ide. Kileşü öleşe bularaq, närsä keşelek balaları igirençe yaşen tuldırğanda, alar Univers üzägenä çaqırıla ide. Gabriel häm Daniel Şura berlektäņen toğız sivilizatsiyälär tarafınnan cıelğan belemdän faydalana ala ide häm biologik yäşlärdän qarnaмаw ide. Alar ülüçän bulmasa da, avırmaıylar häm qarnamıylar ide, ämmä ülä ala idelär. Alar üterelä ala ide. Һәм бернинди Төп Кануни дә үтергән өчен җаваплы булган төрне хөкем итмәс иде. Аларның миссиясе шундый нәрсәне табу булыр иде, аны Нәфислек Шурасы да, Друидлар да, хәтта Үз Күкрәген үзе дә беркайчан да ачыкламаган: барлык галәмнәрне бергә кушылырга мәҗбүр итмичә стабильләштерү ысулы. Ен елдан соң чакыру килә. София тарафыннан Спулве фәненә, Галәм тарихына, стратегиягә, философиягә һәм сугыш сәнгатенә өйрәткән ике абый-энеле Шурага ирекле кешеләр буларак керәләр. Алар елга бер тапкыр гына катнашырга тиеш була һәм үз тормышларын кора ала. Ләкин, галәмнәр һаман җәрәхәтләнгән булып кала. Чынбарлыклар арасындагы бәйләнешләр юкка чыга һәм бер мәл киләчәк, кайчан да булса бер генә бердәмлек, чишелеш яки корбанлык аларны коткару мөмкин булмаячак. Шура архивларында Габриэль һәм Даниэль балалар вакытында җиткән нәтиҗәдә җавап табу мөмкинлеген ачыклыйлар: портал чынлыкта кешене урыннан урынга күчерми. Ул галәмгә кешенең инде икенче якта булуын ышандыра. Әгәр галәмне кешенең тагын бер урынга каравы мөмкин икән, бәлки миллионнарча галәмне бер үк система өлешләре итеп танырга мөмкиндер, аларны юкка чыгармыйча яки кушмыйча. Бу теорияне раслау өчен, туганнарга беркайчан да цивилизацияләр үтмәгән чигләрне узып, барлыкка килгән нигез кагыйдәләренә каршы чыгу һәм мөмкин булмаган өметне билгеле чишем белән алыштырырга теләгән барлык кешеләрдән исән калырга туры киләчәк. Ләкин, вакыт аларның тәннәреннән үтмәгән чакта, яраткан кешеләрен дәвам итәр. Һәм, Габриэль белән Даниел барлыкны саклау өчен төрле юлларны яклый башласалар, алар иң зур куркыныч вафат булган галәмнәрдә түгел икәнен ачыклый алачак. Ул ике арада булырга мөмкин. Жозе Монтейро фаразны ватты. Хәзер, аның балалары киләчәккә юнәлешсез булса да яшәүгә лаек икәнен күрсәтергә тиеш булачак.

Ул Кешелекне сугышта җиңү өчен булдыруга ярдәм итә. Миллион еллар дәвамында ул аларның бердән бер сакчысы булып китә. Спулвилар Күкле Дөньяны калдыра башлагач, Хар’Кага соңгы бурыч бирелә: Җирдә калу, яңа төрнең үсешен күзәтү һәм кешеләр куркыныч тудырырга мөмкин булса, үз халыгын кисәтү. Керешергә рөхсәт булмаганга күрә, ул меңьеллыклар буе суспензия камераларында яшәргә тиеш, тик прогресты бәяләү өчен генә уяна. Әмма беренче уяныштан ук Хар’Ка нидер дөрес түгеллеген сизә. Кешеләр генә яши калмый, ә планетада тарала башлыйлар. Аларның канында Монтарионның, беренче идарәчеләрне Спулвес лабораторияләреннән азат иткән һәм исемен биргән кешенең кире кайтуын игълан иткән гаҗәеп затның каны ага. Кхар’Ка бу нәслне күбрәк тикшергән саен, иң булырга тиеш булмаган вакыйгаларны очрата: цивилизацияләр барлыкка килгәнче ясалган символлар, әле тудыручы телләрдә язылган хәбәрләр һәм киләчәкне белгән кебек тоелучы фаразлар. Еллар дәвамында, Кхар’Ка цивилизацияләрнең тууын һәм очуларын күзәтә. Ул йолдызлардан килгән кунакларны илә диләр, кешеләр империяләре чит планеталар сугыш коралына әйләндерелгәнне һәм яшерен көчләр Җир өстенә хакимлык өчен көрәшүен күрә. Битараф кала алмаган, ул Спульвелар боерыкларын бозырга башлый, халыкны яклап, яшерен гаскәрләрне юк итеп, Кеше баласын коллыкка салырга тырышучыларның эзләрен Тарихтан бетерә. Ләкин һәр тырышлык аны иң курыккан нәрсәсенә якынайта: үз халкы күзендә хыянәтче булуга. Гасырлар узгач, Майялар арасында, Хар’Ка барлыкка килгән бөтен вакыт сәяхәтләреннән дә искерәк бер таш таба. Анда мөмкин булмаган исем язылган: Хосе Монтейро. Бу исем Португалия, португал теле яисә ул туачак дөнья барлыкка килер алдыннан язылган. Бу ачыш континентларны һәм меңъеллыкларны үтеп барырлык эзләнүне башлап җибәрә. Кеше яшерен җәмгыятьләре Хар’Ка белемнәрен мирас итеп ала башлый. Кайберләре Монтарион пророчесын якларга ант итә; башкалары Жозе дөньяның ахыры өчен җаваплы булачак дип уйлый һәм аның тууын булдырмаска тырыша. Шул ук вакытта, иске дошманнар кире кайта, ялган ияләр көчен җыя һәм Спулвес үз күзәтүчесенең инде гына күзәтүче булмавына шикләнә башлый. Кеше цивилизациясе сугышлар, машиналар һәм планетаны юк итеп җибәрә алырлык кораллар гасырына кергәндә, Хар’Ка иң зур шиккә очрый: миллион еллар буе саклаган төркем чынлап та исән калырга лаекмы? Җавап иҗат итүчеләр Күк Йортка кире килгәндә һәм Кеше цивилизациясе башланганнан бирле башланган хөкемне тәмамлаганда килеп җитәчәк. Юкка чыгудан куркыныч алдында, Сер Варислары вакыт аша үткән исемле кешене эзли, ә Кхар’Ка Монтарионның гади генә бер нәсел булмавын ача. Бу цикл. Һәм Жозе Монтеиро — бөтен тарих аңа әзерләнгән вакыйга. Үз халкына тугрылык һәм үскән төр белән мәхәббәт арасында бүленгән Кхар’Ка Җирдә тоткан антны бозарга һәм соңгы сайлау ясарга тиеш булачак: Кешелекне барлыкка китерүчеләренә тапшыру яки вәгъдә иткән барлык цивилизацийләргә каршы сугыш башлау. Чөнки Кхар’Ка кешелек кайчан үлергә тиешлеген хәл итү өчен Җирдә калдырылган. Әмма аның барлыкка китерүчеләре ул моңа ышана алачагын беркайчан да уйламаганнар.

Ул Кешелекне сугышта җиңү өчен булдыруга ярдәм итә. Миллион еллар дәвамында ул аларның бердән бер сакчысы булып китә. Спулвилар Күкле Дөньяны калдыра башлагач, Хар’Кага соңгы бурыч бирелә: Җирдә калу, яңа төрнең үсешен күзәтү һәм кешеләр куркыныч тудырырга мөмкин булса, үз халыгын кисәтү. Керешергә рөхсәт булмаганга күрә, ул меңьеллыклар буе суспензия камераларында яшәргә тиеш, тик прогресты бәяләү өчен генә уяна. Әмма беренче уяныштан ук Хар’Ка нидер дөрес түгеллеген сизә. Кешеләр генә яши калмый, ә планетада тарала башлыйлар. Аларның канында Монтарионның, беренче идарәчеләрне Спулвес лабораторияләреннән азат иткән һәм исемен биргән кешенең кире кайтуын игълан иткән гаҗәеп затның каны ага. Кхар’Ка бу нәслне күбрәк тикшергән саен, иң булырга тиеш булмаган вакыйгаларны очрата: цивилизацияләр барлыкка килгәнче ясалган символлар, әле тудыручы телләрдә язылган хәбәрләр һәм киләчәкне белгән кебек тоелучы фаразлар. Еллар дәвамында, Кхар’Ка цивилизацияләрнең тууын һәм очуларын күзәтә. Ул йолдызлардан килгән кунакларны илә диләр, кешеләр империяләре чит планеталар сугыш коралына әйләндерелгәнне һәм яшерен көчләр Җир өстенә хакимлык өчен көрәшүен күрә. Битараф кала алмаган, ул Спульвелар боерыкларын бозырга башлый, халыкны яклап, яшерен гаскәрләрне юк итеп, Кеше баласын коллыкка салырга тырышучыларның эзләрен Тарихтан бетерә. Ләкин һәр тырышлык аны иң курыккан нәрсәсенә якынайта: үз халкы күзендә хыянәтче булуга. Гасырлар узгач, Майялар арасында, Хар’Ка барлыкка килгән бөтен вакыт сәяхәтләреннән дә искерәк бер таш таба. Анда мөмкин булмаган исем язылган: Хосе Монтейро. Бу исем Португалия, португал теле яисә ул туачак дөнья барлыкка килер алдыннан язылган. Бу ачыш континентларны һәм меңъеллыкларны үтеп барырлык эзләнүне башлап җибәрә. Кеше яшерен җәмгыятьләре Хар’Ка белемнәрен мирас итеп ала башлый. Кайберләре Монтарион пророчесын якларга ант итә; башкалары Жозе дөньяның ахыры өчен җаваплы булачак дип уйлый һәм аның тууын булдырмаска тырыша. Шул ук вакытта, иске дошманнар кире кайта, ялган ияләр көчен җыя һәм Спулвес үз күзәтүчесенең инде гына күзәтүче булмавына шикләнә башлый. Кеше цивилизациясе сугышлар, машиналар һәм планетаны юк итеп җибәрә алырлык кораллар гасырына кергәндә, Хар’Ка иң зур шиккә очрый: миллион еллар буе саклаган төркем чынлап та исән калырга лаекмы? Җавап иҗат итүчеләр Күк Йортка кире килгәндә һәм Кеше цивилизациясе башланганнан бирле башланган хөкемне тәмамлаганда килеп җитәчәк. Юкка чыгудан куркыныч алдында, Сер Варислары вакыт аша үткән исемле кешене эзли, ә Кхар’Ка Монтарионның гади генә бер нәсел булмавын ача. Бу цикл. Һәм Жозе Монтеиро — бөтен тарих аңа әзерләнгән вакыйга. Үз халкына тугрылык һәм үскән төр белән мәхәббәт арасында бүленгән Кхар’Ка Җирдә тоткан антны бозарга һәм соңгы сайлау ясарга тиеш булачак: Кешелекне барлыкка китерүчеләренә тапшыру яки вәгъдә иткән барлык цивилизацийләргә каршы сугыш башлау. Чөнки Кхар’Ка кешелек кайчан үлергә тиешлеген хәл итү өчен Җирдә калдырылган. Әмма аның барлыкка китерүчеләре ул моңа ышана алачагын беркайчан да уйламаганнар.